‘N’Djamena/Adré, Chadi — 29 Satumba 2026: Yawan mutanen da ke tserewa daga Sudan zuwa gabashin Chadi ya ƙaru sosai a cikin ‘yan kwanakin nan, lamarin da Majalisar Dinkin Duniya ta ce yana nuna yadda yaƙin Sudan ke ci gaba da tilasta wa fararen hula barin gidajensu. 
A cewar UNHCR, sama da mutane 400 a kowace rana sun ketare iyakar Sudan zuwa Chadi a makon da ya gabata, musamman ta wuraren Adré da Tiné. Wannan ya kai kusan sau 20 na matsakaicin adadin mutanen da suke ketarawa a kowace rana a watannin da suka gabata. (UNHCR)
Fiye da 55,000 sun tsere zuwa Chadi a 2026
UNHCR ta ce fiye da ’yan Sudan 55,000 sun shiga gabashin Chadi tun farkon shekarar 2026. Tun bayan barkewar yaƙin Sudan a watan Afrilun 2023, kusan mutane miliyan ɗaya sun tsere daga Sudan zuwa Chadi. (UNHCR)
Mafi yawan sabbin masu shigowa suna gudun rikice-rikicen da ke faruwa a Darfur, Kordofan da Blue Nile, inda rahotannin UNHCR suka ce hare-haren sama da na jirage marasa matuƙa da kuma rashin tsaro ke ƙara tilasta wa iyalai barin gidajensu. (UNHCR)
Wannan sabon tashin hankalin na nufin Chadi, wadda tuni take karɓar ɗimbin ‘yan gudun hijira, na fuskantar ƙarin matsin lamba kan abinci, ruwa, matsuguni da kiwon lafiya.
Cibiyar Tiné na fuskantar matsin lamba
A Tiné, cibiyar wucin gadi da ake karɓar masu shigowa daga Sudan ta riga ta karɓi fiye da mutane 4,300, a cewar UNHCR.
Hukumar ta ce cibiyar na fuskantar matsin lamba sosai, musamman wajen samar da matsuguni, ruwa, tsaftar muhalli da ayyukan kariya. (UNHCR)
Saboda yawan masu shigowa, ƙalubalen ba kawai yadda za a karɓi mutum a kan iyaka ba ne; ana kuma buƙatar a samo masa wuri mai aminci, abinci, ruwa, kula da lafiya da sauran muhimman ayyuka.
Mata da yara na daga cikin wadanda abin ya fi shafa
Rikicin ya shafi iyalai gaba ɗaya, musamman mata da yara.
UNHCR ta ce mutane da dama da suka isa Chadi sun bar gidajensu ba tare da komai ba, yayin da wasu suka rasa ‘yan uwa da dukiyoyinsu sakamakon yaƙin. Haka kuma, karuwar masu gudun hijira na ƙara matsin lamba ga al’ummomin da ke karɓarsu. (UNHCR)
Wannan na haifar da wata matsala guda biyu: buƙatun ‘yan gudun hijira suna ƙaruwa, yayin da ƙarfin ƙasashen da ke karɓarsu da hukumomin agaji ke raguwa.
Babbar matsala ita ce ƙarancin kuɗin agaji
UNHCR ta ce ana buƙatar dala biliyan 1.6 domin shirin mayar da martani ga matsalar ‘yan gudun hijirar Sudan a yankin, amma zuwa yanzu kusan kashi 20 cikin 100 ne kawai aka samu. (UNHCR)
Rahoton Reuters da aka wallafa ranar 25 ga Satumba ya ba da adadi na kashi 18 cikin 100, bisa bayanan da ake da su a lokacin. Wannan bambancin ya danganta da lokacin da aka sabunta kididdigar kuɗin tallafin. (Reuters)
A ranar 29 ga Satumba kuma, Reuters ta ruwaito cewa UNHCR na fuskantar babbar matsalar kuɗi a duniya, lamarin da ya tilasta hukumar rage wasu ayyuka da ma'aikata. (Reuters)
Karancin abinci na ƙara haɗarin yunwa
Karancin kuɗin agaji na iya shafar abubuwa mafi muhimmanci kamar rabon abinci da kula da yara masu fama da tamowa.
Wannan na da muhimmanci musamman a gabashin Chadi, inda al'ummomin da ke karɓar ‘yan gudun hijirar Sudan su ma ke fuskantar matsalolin tattalin arziki da ƙarancin kayan masarufi.
Idan aka samu ƙarancin abinci da ruwa, matsalar na iya wuce sansanonin ‘yan gudun hijira ta shiga cikin al’ummomin da ke kewaye da su.
Chadi ma tana ɗauke da nauyi mai yawa
Chadi ba sabuwar ƙasa ba ce wajen karɓar mutanen da rikici ya raba da muhallansu.
Bayanin UNHCR na Yulin 2026 ya nuna cewa Chadi tana ɗauke da kusan mutane miliyan 2.28 da aka tilasta wa barin muhallansu, ciki har da ‘yan gudun hijira, masu neman mafaka da mutanen da suka rasa muhallansu a cikin ƙasar. (UNHCR Data Portal)
Hakan yana nufin sabon kwararar mutanen Sudan na zuwa ne a lokacin da ƙasar tuni ke fuskantar babban nauyi na jinƙai.
Me ya sa wasu ke ci gaba da tafiya zuwa wasu ƙasashe?
UNHCR ta yi gargadin cewa idan ba a samu isasshen tallafi a ƙasashen da ‘yan gudun hijirar suka fara samun mafaka ba, wasu na iya fuskantar matsin lamba su ci gaba da tafiya zuwa wasu ƙasashe.
Hukumar ta ce rashin biyan buƙatun yau da kullum da rashin damar samun ingantacciyar rayuwa na daga cikin abubuwan da kan sa wasu ‘yan gudun hijira su sake neman wata hanyar zuwa wani wuri. (UNHCR)
Wannan na nufin matsalar Sudan ba ta tsaya kan iyakar Sudan da Chadi ba; tana iya shafar tsarin ƙaura da jinƙai na yankin gaba ɗaya.
Matsin lamba kan al’ummomin Chadi
Sabbin masu shigowa na buƙatar:
abinci da ruwan sha;
matsuguni;
magunguna da kula da lafiya;
makarantu ga yara;
tsaftar muhalli;
kariya daga cin zarafi;
da kuma damar samun rayuwa mai ɗorewa.
A lokaci guda, al’ummomin da ke karɓar su ma suna buƙatar tallafi. UNHCR ta jaddada cewa taimakon bai kamata ya tsaya ga ‘yan gudun hijirar kawai ba, domin matsin lambar da suke haifarwa yana shafar al’ummomin da ke karɓarsu. (UNHCR)
Sauyin yanayi na ƙara dagula lamarin
Baya ga yaƙi, UNHCR ta ce ƙarancin ruwan sama, fari da ƙarancin ruwa na ƙara matsin lamba kan rayuwar jama'a a wasu yankunan Sudan da Chadi.
A lokacin damina kuma, ambaliyar ruwa na iya lalata ababen more rayuwa tare da hana hukumomin agaji isa ga wasu wurare. (UNHCR)
Saboda haka, matsalar ba ta da alaƙa da yaƙi kawai; akwai kuma haɗin rikici, sauyin yanayi, ƙarancin abinci da ƙarancin kuɗin agaji.
Me zai faru idan rikicin ya ci gaba?
Idan faɗan Sudan ya ci gaba da tilasta wa mutane barin gidajensu, Chadi na iya fuskantar ƙarin kwararar ‘yan gudun hijira.
Wannan zai iya ƙara matsin lamba kan:
Iyakar ƙasar: saboda yawan mutanen da ke ketarawa.
Sansanonin ‘yan gudun hijira: saboda ƙarancin matsuguni da ayyukan yau da kullum.
Abinci: saboda ƙarin buƙata a lokacin da tallafi ke raguwa.
Kiwon lafiya: musamman ga yara da mata masu juna biyu.
Al’ummomin yankin: saboda su ma suna da buƙatun rayuwa.
Abin da UNHCR ke kira da a yi
UNHCR na neman ƙarin tallafi ga mutanen da rikicin ya shafa a Sudan da kuma ƙasashen da ke karɓar ‘yan gudun hijira, ciki har da Chadi.
Hukumar ta kuma yi gargadin cewa idan ba a ƙara tallafin jinƙai ba, wasu ‘yan gudun hijira na iya fuskantar zaɓuɓɓuka masu haɗari—kamar komawa Sudan kafin yanayin tsaro ya inganta ko kuma yin doguwar tafiya zuwa wasu wurare domin neman aminci da rayuwa mai kyau. (UNHCR)
A taƙaice
Sau 20 na ƙaruwa a yawan mutanen da ke tsallakawa zuwa Chadi a rana ɗaya alama ce ta yadda rikicin Sudan ke ƙara tsananta wa fararen hula. Fiye da 55,000 sun riga sun tsere zuwa Chadi a 2026, yayin da kusan miliyan ɗaya suka tsallaka tun farkon yaƙin a 2023. (UNHCR)
Amma yayin da yawan masu neman mafaka ke ƙaruwa, kuɗin tallafin agaji ba ya ƙaruwa da irin wannan saurin. Wannan shi ne babban ƙalubalen da ke gaban hukumomin Chadi, UNHCR da sauran ƙungiyoyin agaji: yadda za a tallafa wa sabbin masu shigowa ba tare da barin waɗanda suka riga sun kasance a sansanonin da kuma al’ummomin da ke karɓarsu cikin mawuyacin hali ba. (Reuters)
0 Comments