Yayin da gwamnatocin soja ke ci gaba da ƙarfafa ikonsu a ƙasashen Mali, Burkina Faso da Nijar, ƙungiyoyin kare haƙƙin ɗan Adam da masu sa ido kan harkokin siyasa na ƙara nuna damuwa kan yadda ake takaita ’yancin faɗar albarkacin baki da kuma matsin lamba da ake yi wa kafofin yaɗa labarai. 

Tun bayan jerin juyin mulkin da suka faru tsakanin shekarun 2020 zuwa 2023, shugabannin sojan ƙasashen uku sun yi alkawarin dawo da tsaro da kuma yaƙi da ƙungiyoyin masu ikirarin jihadi da suka addabi yankin Sahel. Sai dai masu suka na cewa a yayin da ake ƙoƙarin magance matsalolin tsaro, ana kuma ƙuntata sararin dimokuraɗiyya da kuma murƙushe muryoyin da ke sukar gwamnati.

Ƴan Jarida Da Masu Fafutuka Na Cikin Matsin Lamba

A Mali, wasu gidajen rediyo da kafafen sadarwa sun fuskanci dakatarwa ko rufewa, yayin da wasu ’yan jarida suka ce suna aiki cikin tsoro saboda yiwuwar kama su ko tuhumarsu da laifukan da suka shafi tsaro.

Masana harkokin siyasa sun ce hakan ya sa mutane da dama suka fara kaucewa bayyana ra’ayoyinsu a bainar jama’a, musamman idan suna da ra’ayin da ya saɓa wa na gwamnati.

A Burkina Faso kuwa, wasu fitattun masu fafutuka da ’yan adawa sun tsere zuwa ƙasashen waje saboda fargabar tsaro. Wasu ƙungiyoyin farar hula sun yi zargin cewa jami’an tsaro na amfani da dokokin yaƙi da ta’addanci wajen dakile masu suka.

Tsaro Ko Kuma Takaita ’Yanci?

Magoya bayan gwamnatocin sojan na cewa matakan da ake ɗauka sun zama wajibi saboda tsananin barazanar tsaro da ƙasashen ke fuskanta. A cewarsu, ƙungiyoyin masu ɗauke da makamai suna amfani da kafafen sadarwa wajen yaɗa farfaganda da kuma ɗaukar sababbin mambobi, abin da ke buƙatar tsauraran matakai.

Sai dai masu kare haƙƙin ɗan Adam suna jaddada cewa yaƙi da ta’addanci bai kamata ya zama hujjar tauye ’yancin jama’a ba. Sun ce samun kafafen yaɗa labarai masu zaman kansu da kuma ƙungiyoyin farar hula masu ƙarfi na da muhimmanci wajen tabbatar da gaskiya da riƙon amana a gwamnati.

Makomar Dimokuraɗiyya A Yankin

Masu nazari na ganin cewa ɗaya daga cikin manyan tambayoyin da ke gaban ƙasashen Sahel shi ne yadda za su iya haɗa yaƙi da matsalar tsaro da kuma kiyaye ’yancin jama’a.

Duk da cewa wasu al’ummomi suna nuna goyon baya ga shugabannin sojan saboda gajiyawar da suka yi da matsalolin tsaro da rashin ci gaba, masana suna gargadin cewa dorewar zaman lafiya da kwanciyar hankali na buƙatar cibiyoyi masu ƙarfi, dokoki masu adalci da kuma damar da jama’a za su iya bayyana ra’ayoyinsu ba tare da tsoro ba.

Yayin da ƙungiyar AES ke ƙoƙarin gina sabon tsarin haɗin gwiwa tsakanin Mali, Burkina Faso da Nijar, idanu na ci gaba da kallon yadda shugabannin ƙasashen za su daidaita tsakanin bukatun tsaro da kuma kare haƙƙoƙin ɗan Adam a shekaru masu zuwa.