Yayin da zaɓen shugaban ƙasa na 2027 ke ƙara matsowa, alƙawuran wasu ’yan siyasa da ƙungiyoyi na cewa za su “samar” ko “deliver” miliyoyin ƙuri’u ga Shugaba Bola Ahmed Tinubu sun fara yawa a sassa daban-daban na Najeriya.
Amma akwai muhimmiyar tambaya: shin ɗan siyasa ko ƙungiya na da ikon tabbatar da yadda miliyoyin masu zaɓe za su kaɗa ƙuri'arsu?
Wasu daga cikin manyan alƙawuran
Akwai misalai da dama da aka ruwaito:
- Bello Matawalle, ƙaramin Ministan Tsaro, ya ce ƙungiyar Tinubu Again Movement za ta yi aiki wajen tattara ƙuri’u miliyan 20 ga Tinubu a faɗin ƙasar.
- Gwamnan Cross River, Bassey Otu, ya yi magana kan samar da ƙuri’u miliyan 3 ga Tinubu daga jihar a 2027.
- A Kano, an ruwaito cewa tawagar da ke goyon bayan APC ta sanya manufar ƙuri’u miliyan 3 ga Tinubu da sauran ’yan takarar APC.
- A Lagos, APC ta yi magana kan manufar tattara miliyoyin ƙuri’u, inda alkaluman da aka ambata suka bambanta tsakanin miliyan 3–5.
- A Ogun, Sanata Solomon Adeola “Yayi” ya ce jihar za ta yi ƙoƙarin samar da ƙuri’u miliyan 2 ga Tinubu daga cikin masu rajistar zaɓe sama da miliyan 3.
Akwai kuma ƙungiyoyi kamar North Central Youths Support Group for Tinubu, wadda ta ce tana da manufar tattara ƙuri’u miliyan 5 a yankin Arewa ta Tsakiya, da wata ƙungiyar Renewed Hope for Greater Nigeria da ta yi magana kan miliyan 4 daga Kudu maso Gabas.
Amma akwai bambanci tsakanin “target” da “ƙuri’ar da aka samu”
Wannan shi ne muhimmin abin da ya kamata a fahimta.
Idan ɗan siyasa ya ce “za mu samo wa ɗan takara ƙuri’u miliyan biyu”, hakan na iya zama manufar gangamin siyasa, ba tabbacin cewa mutane miliyan biyu za su zaɓi ɗan takarar ba.
A zaɓe, ɗan ƙasa ne ke riƙe da ƙuri'arsa. Shugaban jam’iyya, gwamna ko ƙungiyar siyasa na iya:
- tsara kamfen;
- wayar da kan masu zaɓe;
- ƙarfafa rajistar masu zaɓe;
- shirya masu sa-kai;
- kai saƙon ɗan takara zuwa al’umma.
Amma ba za su iya tabbatar da cewa kowane mutum zai zaɓi ɗan takarar da suke goyon baya ba.
Wani bincike kan alƙawuran irin waɗannan ƙuri’u ya yi nuni da cewa halayen masu zaɓe, yawan fitowa rumfunan zaɓe da kuma zaɓin mutum ɗaya na iya sa alkaluman da ’yan siyasa ke furtawa su bambanta da sakamakon ƙarshe.
Yawan masu rajista ba yana nufin yawan waɗanda za su kada ƙuri'a ba
Wannan shi ma muhimmin abu ne.
Misali, idan jiha tana da masu rajistar zaɓe miliyan 3, ba yana nufin za a samu ƙuri’u miliyan 3 a ranar zaɓe ba. Wasu ba za su fito ba, wasu za su iya fuskantar matsalar katin zaɓe ko wurin kaɗa ƙuri'a, sannan wasu kuma za su zaɓi ɗan takara daban.
A 2023, bambancin da ke tsakanin yawan masu rajista da waɗanda suka kada ƙuri'a ya kasance babba a wurare da dama. Wannan ya sa kalmar “miliyan biyu za mu kawo” take buƙatar a bambanta tsakanin yawan masu rajista, masu kaɗa ƙuri'a da sahihan ƙuri'un da aka ƙirga.
Me zai iya gwada waɗannan alƙawura?
A zahiri, abubuwa huɗu za su fi nuna ko waɗannan alkaluma suna da tushe:
1. Rajistar masu zaɓe:
Shin ƙungiyar ta samu damar ƙara yawan mutanen da suka cancanci kaɗa ƙuri'a?
2. Fitowar masu zaɓe:
Ko da akwai miliyoyin masu rajista, nawa ne za su fito ranar zaɓe?
3. Ƙarfin tsarin jam’iyya:
Shin ƙungiyar tana da tsari na gaske a kananan hukumomi, wards da polling units?
4. Ra'ayin masu zaɓe:
A ƙarshe, mai zaɓe zai iya canza ra'ayinsa har zuwa ranar zaɓe bisa tattalin arziki, tsaro, ayyukan gwamnati da sauran batutuwan da suka shafe shi.
2027 ba lallai ya kasance kamar 2023 ba
Yanayin siyasar Najeriya ya canza tun bayan zaɓen 2023. A halin yanzu, batutuwan da za su iya shiga cikin tunanin masu zaɓe sun haɗa da tsadar rayuwa, aikin yi, tsaro, farashin abinci, makamashi, haraji da ayyukan gwamnati.
Saboda haka, goyon bayan da aka bayyana a taron siyasa ko gangami ba lallai ne ya zama daidai da abin da zai faru a akwatin zaɓe ba.
Haka kuma, ƙuri'un da aka samu a baya ba su da tabbacin maimaituwa a 2027.
Babban darasin siyasar ƙuri'a
Alƙawarin miliyoyin ƙuri’u yana iya nuna ƙarfin tsarin siyasa ko burin masu goyon bayan ɗan takara, amma ba shi kaɗai ne zai tabbatar da sakamakon zaɓe ba.
A ƙarshe, INEC ce ke gudanar da zaɓe, sannan masu zaɓe ne ke jefa ƙuri'a. Don haka, mafi kyawun gwajin waɗannan alƙawura ba kalaman taro ba ne, sai abin da alkaluman zaɓe suka nuna bayan an rufe rumfunan zaɓe.
A taƙaice: “Za mu kawo miliyan 3” alkawari ne na siyasa; “miliyan 3 sun kada ƙuri'a” kuma sakamakon zaɓe ne. Bambancin waɗannan kalmomi yana da matuƙar muhimmanci wajen fahimtar siyasar Najeriya ta 2027.
0 Comments