Sabon rahoton Majalisar Ɗinkin Duniya ya nuna cewa rikicin Sudan yana ci gaba da haifar da sabon zagaye na gudun hijira, musamman zuwa gabashin Chadi. Fiye da ’yan Sudan 55,000 sun tsallaka zuwa gabashin Chadi tun farkon 2026, yayin da a makon da ya gabata adadin masu tsallakawa ta iyakar Adré da Tiné ya haura 400 a rana—kimanin sau 20 fiye da matsakaicin adadin watannin baya. (UNHCR) 
1. Abin da adadin 400 a rana yake nufi
Wannan ba ƙaramar ƙaruwa ba ce. Idan aka ci gaba da samun mutane sama da 400 a rana na dogon lokaci, matsin da ake samu a kan wuraren karɓar ’yan gudun hijira, ruwa, abinci, matsuguni da kiwon lafiya zai ƙara tsananta.
UNHCR ta ce cibiyar wucin gadi da ke Tiné tana ɗauke da fiye da mutane 4,300 kuma tana fuskantar matsin lamba wajen samar da matsuguni, ruwa, tsaftar muhalli da kariya. (UNHCR)
Saboda haka, batun ba wai “mutane suna tsallakawa iyaka” kawai ba ne; tambayar ita ce ina za a sauke waɗannan mutane, kuma da wane irin kayan agaji?
2. Chadi kanta tana cikin matsin lamba
Chadi na daga cikin ƙasashen da suka karɓi mafi yawan mutanen da suka tsere daga yaƙin Sudan tun 2023. UNHCR ta ce kusan ’yan Sudan miliyan ɗaya sun riga sun tsallaka zuwa Chadi tun farkon yaƙin. (UNHCR)
Wannan yana nufin cewa sabbin mutane 55,000 da suka zo a 2026 suna ƙarawa ƙasar da tuni take ɗauke da ɗimbin ’yan gudun hijira wani sabon nauyi.
A yankunan kan iyaka, matsalar na iya shafar baƙi da kuma al'ummomin da suka karɓe su—musamman wajen samun ruwa, kiwon lafiya, abinci, makarantu da wuraren kiwo.
3. Rikicin bai tsaya a Darfur ba
Wani muhimmin abin lura shi ne cewa matsalar gudun hijirar ba ta samo asali daga wuri guda kawai ba.
UNHCR ta ce halin tsaro a Darfur ya kasance mai matuƙar muni, yayin da faɗace-faɗace, hare-haren sama da jirage marasa matuƙa a Kordofan da Blue Nile ke ƙara tilasta wa mutane barin gidajensu. (UNHCR)
Saboda haka, idan rikicin ya ci gaba da yaɗuwa zuwa wasu yankuna, ƙarin yawan masu tserewa zuwa ƙasashen makwabta na iya ci gaba da kasancewa babban ƙalubale.
4. Mafi girman rikicin raba mutane da muhallansu
Sabbin bayanan UNHCR sun nuna cewa kusan mutane miliyan 11.3 ne aka tilasta wa barin gidajensu sakamakon rikicin Sudan, ciki har da kusan miliyan 6.4 da suke cikin Sudan. (UNHCR Data Portal)
Wannan yana sanya rikicin Sudan cikin manyan matsalolin ƙaura da rashin matsuguni a duniya.
Amma a bayan waɗannan manyan lambobi akwai matsaloli na yau da kullum: iyalai da suka rabu, yara da suka daina zuwa makaranta, asarar dukiya, rashin aikin yi, rashin lafiya da kuma dogaro da tallafin jin ƙai.
5. Mata da yara suna cikin haɗarin musamman
UNHCR ta ce sabbin ’yan gudun hijirar da suka isa Chadi sun bayyana irin munanan abubuwan da suka fuskanta a kan hanyarsu ta tserewa, ciki har da sace mata da ’yan mata da kuma fyade. (UNHCR)
Wannan yana nufin cewa taimakon da ake buƙata bai tsaya kan abinci da matsuguni ba. Ana kuma buƙatar:
kariya ga mata da yara;
kula da waɗanda suka fuskanci cin zarafi;
kula da yara marasa rakiyar iyaye;
samun lafiya da magunguna;
da kuma hanyoyin da za a gano iyalan da suka rabu.
6. Babban abin damuwa: ƙarancin kuɗin agaji
A nan ne matsalar take ƙara yin nauyi.
UNHCR ta ce shirin mayar da martani ga matsalar ’yan gudun hijirar yankin na neman dala biliyan 1.6, amma zuwa yanzu an samu kusan kashi 20 cikin 100 na kuɗin da ake buƙata. (UNHCR)
Wannan gibin kuɗi yana nufin cewa hukumomin agaji suna ƙoƙarin taimaka wa mutane masu yawa da albarkatun da ba su kai ga bukatun ba.
Idan tallafin ya ci gaba da kasancewa ƙasa da abin da ake buƙata, matsalar na iya komawa daga rikicin gudun hijira zuwa rikicin rashin abinci, lafiya da matsuguni.
7. Hadarin sabon zagayen gudun hijira
Wani abu mai muhimmanci da UNHCR ta yi gargadi a kai shi ne cewa rashin isasshen tallafi na iya tilasta wa wasu ’yan gudun hijira yin zaɓuɓɓuka masu haɗari.
Wasu na iya tunanin komawa Sudan kafin yanayin tsaro ya inganta, yayin da wasu za su iya fara neman wata hanya ta zuwa wasu ƙasashe. UNHCR ta kuma danganta ƙarancin kariya da rashin biyan bukatun yau da kullum a ƙasashen farko na mafaka da yiwuwar wasu ’yan Sudan su ci gaba da tafiya zuwa wasu wurare. (UNHCR)
Wannan na iya ƙara haɗarin tafiye-tafiye ta hamada, tekuna da hanyoyin masu safarar mutane.
8. Chadi tana buƙatar taimako, ba wai ’yan gudun hijira kaɗai ba
Wannan batu yana da muhimmanci sosai. Idan duniya ta mayar da hankali kan ’yan gudun hijirar Sudan kawai ba tare da taimaka wa al’ummomin Chadi da ke karɓarsu ba, matsin tattalin arziki da zamantakewa na iya ƙaruwa.
UNHCR ta ce Chadi ta ɗauki wasu matakai na haɗa ’yan gudun hijira cikin tsarin ƙasa; misali, an amince da cancantar ma’aikatan lafiya sama da 400, yayin da aƙalla malamai ’yan gudun hijira 2,900 ke koyarwa a makarantu a gabashin ƙasar. (UNHCR)
Wannan na nuna cewa ’yan gudun hijira ba lallai su zama masu karɓar tallafi kawai ba; idan aka samar da damar aiki da ilimi, wasu na iya taimakawa al’ummomin da suka karɓe su.
Kammalawa
Sabon kwararar fiye da 55,000 zuwa gabashin Chadi a cikin watanni tara na 2026 yana nuna cewa rikicin Sudan bai ragu zuwa matakin da zai ba da damar komawar jama'a gida cikin aminci ba. Akasin haka, adadin masu tsallakawa ya ƙaru sosai a cikin makon da ya gabata, yayin da tsarin tallafin jin ƙai ke fuskantar babban gibin kuɗi. (UNHCR)
Abin da zai fi muhimmanci a gaba shi ne rage matsin rikicin Sudan da kuma tallafa wa Chadi da sauran ƙasashen makwabta da ke ɗaukar nauyin miliyoyin mutanen da suka tsere.
Idan ba a samu ƙarin tallafi ba, matsalar na iya ƙara faɗaɗa daga Sudan zuwa ƙasashen da ke kewaye da shi—ta hanyar ƙarin ’yan gudun hijira, ƙaruwar bukatar abinci da ruwa, da kuma ƙarin matsin tattalin arziki da tsaro a yankunan kan iyaka.
0 Comments