Shawarar IMF Kan Ƙarin Haraji: Shin Najeriya Za Ta Iya Jure Wani Sabon Nauyi?

 

Asusun Lamuni na Duniya (IMF) ya sake jawo muhawara a Najeriya bayan ya ba gwamnatin tarayya shawarar ta yi la’akari da kakaba haraji kan man fetur da kuma harkokin sadarwa domin ƙara samun kuɗaɗen shiga. 

A cewar IMF, Najeriya na da damar tara biliyoyin nairori idan aka sanya harajin kusan kashi 7.5 cikin ɗari kan kowace litar mai da ake sayarwa da kuma wasu ayyukan sadarwa kamar kiran waya da amfani da intanet.

Sai dai wannan shawara ta zo ne a lokacin da miliyoyin ’yan Najeriya ke fama da matsin tattalin arziki, hauhawar farashi da kuma raguwar ƙarfin saye bayan cire tallafin man fetur da sauye-sauyen tattalin arzikin da gwamnatin Shugaba Bola Ahmed Tinubu ta aiwatar.

Dalilin IMF

IMF na ganin cewa ƙarin haraji zai taimaka wa Najeriya wajen ƙarfafa kuɗaɗen shiga ba tare da dogaro sosai ga bashin ƙasashen waje ba.

Rahotanni sun nuna cewa Najeriya ta cinye sama da lita biliyan 19 na man fetur a shekarar da ta gabata, yayin da kasuwar sadarwa ke ci gaba da bunƙasa tare da miliyoyin masu amfani da layukan waya da bayanan intanet.

Masana na ganin cewa idan aka samu haraji daga waɗannan fannoni biyu, gwamnati za ta samu ƙarin kuɗaɗen da za a iya amfani da su wajen gina hanyoyi, asibitoci, makarantu da sauran ayyukan raya ƙasa.

Ƴan Najeriya Na Nuna Damuwa

Duk da haka, shawarar ta gamu da suka daga ƙungiyoyin ma’aikata, masana tattalin arziki da kuma ’yan siyasa.

Wasu na tambayar abin da aka yi da kuɗaɗen da aka ce an samu bayan cire tallafin man fetur, suna masu cewa har yanzu ba a ga gagarumin sauyi a rayuwar talakawa ba.

Masu suka na ganin cewa ƙarin haraji kan mai zai ƙara tsadar sufuri, wanda hakan zai jawo hauhawar farashin kayan abinci da sauran kayayyakin masarufi.

Haka kuma, haraji kan sadarwa na iya ƙara nauyin da ke kan masu amfani da wayoyi da intanet, musamman matasa da ƙananan ’yan kasuwa da ke dogaro da fasahar zamani wajen gudanar da harkokinsu.

Tasirin Da Zai Iya Haifarwa

Masana tattalin arziki sun yi gargadin cewa ƙarin haraji a wannan lokaci na iya ƙara yawan talauci da rashin aikin yi.

A cewar wasu ƙididdiga, sama da rabin al’ummar Najeriya na fama da matsanancin talauci, yayin da hauhawar farashi ke ci gaba da rage ƙarfin sayen jama'a.

Farfesa Muttaqa Usman, masanin tattalin arziki, ya ce harajin mai yana da tasiri kai tsaye ga rayuwar jama'a saboda kusan dukkan kayayyaki da ayyuka suna da alaƙa da sufuri.

“Idan farashin mai ya ƙaru saboda haraji, kusan komai zai iya ƙaruwa da farashi,” in ji shi.

Wane Mataki Gwamnati Za Ta Dauka?

Har zuwa yanzu gwamnatin Najeriya ba ta bayyana ko za ta amince da shawarar IMF ba.

Sai dai gwamnatin Tinubu ta nuna cewa tana neman hanyoyin faɗaɗa tushen kuɗaɗen shiga domin rage gibin kasafin kuɗi da kuma tallafa wa shirye-shiryen raya ƙasa.

Yayin da ake ci gaba da muhawara kan batun, masana na ganin cewa gwamnati za ta fuskanci babban zaɓi tsakanin ƙara kuɗaɗen shiga ta hanyar haraji ko kuma kare talakawa daga sabon nauyin rayuwa.

Kammalawa

Shawarar IMF ta sake buɗe muhawara kan yadda Najeriya za ta daidaita tsakanin tattara kuɗaɗen shiga da kuma kare walwalar al’umma. Yayin da gwamnati ke neman hanyoyin bunƙasa tattalin arziki, tambayar da ke gaban jama'a ita ce ko ƙarin haraji zai kawo ci gaba ko kuma zai ƙara jefa talakawa cikin mawuyacin hali.

Wannan rubutun ya dace da shafin labarai kamar Gaskiya 2.0, tare da tsari mai sauƙin karantawa da taken da ke jan hankali.