Rikicin Tsaro da Kabilanci: Yadda Fargabar Fulani Ke Ƙaruwa a Kudancin Najeriya.

 

Kiran Natsuwa Bayan Takaddama Kan Satar Daliban Oyo 

Fargabar tsaro da rashin amincewa tsakanin al’ummomi na ci gaba da ƙaruwa a wasu sassan Kudancin Najeriya bayan satar ɗalibai da malamansu a Jihar Oyo, lamarin da ya sake tayar da muhawara kan alaƙanta laifukan garkuwa da mutane da wata kabila.

Kungiyoyin Fulani da ke yankin Kudu maso Yamma sun bayyana damuwa kan abin da suka kira yawaitar zargin Fulani gaba ɗaya da hannu a ayyukan ta’addanci da garkuwa da mutane ba tare da hujjoji ba.

Damuwar Kungiyoyin Fulani

A cewar shugabannin Fulani a yankin, irin waɗannan zarge-zarge na iya jefa rayuka da dukiyoyin dubban Fulani masu zaman lafiya cikin haɗari.

Sun bayyana cewa mafi yawan Fulani a yankin makiyaya ne da ke gudanar da rayuwarsu cikin lumana tare da maƙwabtansu, don haka bai kamata a ɗora laifin wasu tsiraru kan al’umma baki ɗaya ba.

Kungiyoyin sun yi kira ga gwamnati da hukumomin tsaro su tabbatar da cewa bincike da hukunci suna gudana bisa hujjoji, ba bisa kabila ko asali ba.

Matsayin Sunday Igboho

Mai fafutukar kare haƙƙin Yarabawa, Sunday Igboho, ya musanta zargin cewa yana ƙoƙarin tayar da rikicin kabilanci.

Ya ce manufarsa ita ce neman mafita ga matsalar tsaro da kuma kare rayuka da dukiyoyin al’umma.

A cewarsa, yaƙinsa ba da wata kabila yake yi ba, sai dai da masu aikata laifuka duk inda suke.

Kalaman nasa sun samu goyon baya daga wasu mazauna yankin da ke ganin matsalar garkuwa da mutane ta kai matakin da ke buƙatar matakai masu tsauri.

Hadarin Kalaman Kabilanci

Masana harkokin tsaro da zamantakewa sun yi gargadin cewa kalaman da ke danganta laifi da wata ƙabila na iya ƙara haifar da rashin amincewa tsakanin al’ummomi.

Sun ce tarihin Najeriya ya nuna cewa rikice-rikicen da suka samo asali daga bambance-bambancen ƙabila ko addini kan jawo asarar rayuka da dukiyoyi masu yawa.

Saboda haka, sun buƙaci shugabanni, masu fafutuka da masu tasiri a kafafen sada zumunta su riƙa amfani da kalamai masu haɗa kai maimakon waɗanda za su iya raba al’umma.

Tasirin Matsalar Tsaro

Garkuwa da mutane domin neman kuɗin fansa ta zama ɗaya daga cikin manyan ƙalubalen tsaro da Najeriya ke fuskanta.

Daga Arewa maso Yamma zuwa Arewa ta Tsakiya da kuma wasu yankunan Kudu maso Yamma, hare-haren masu garkuwa da mutane sun shafi makarantu, gonaki da hanyoyin sufuri.

Wannan ya sa mutane da dama ke rayuwa cikin fargaba, musamman iyaye da ɗalibai.

Bukatar Haɗin Kai

Masu sharhi na ganin cewa magance matsalar tsaro ba zai yiwu ba sai an samu haɗin kai tsakanin gwamnati, jami’an tsaro, shugabannin al’umma da kungiyoyin farar hula.

Haka kuma suna ganin ya zama dole a bambanta tsakanin masu aikata laifi da kuma miliyoyin mutane masu bin doka daga kowace ƙabila ko al’umma.

Kammalawa

Yayin da ake ci gaba da ƙoƙarin kubutar da waɗanda aka sace da kuma kamo masu hannu a laifukan garkuwa da mutane, masana na kira ga jama’a da su guji ɗaukar hukunci bisa zargi ko asalin mutum.

A cewarsu, tabbatar da adalci, bin doka da kuma kare mutuncin kowane ɗan ƙasa ne kaɗai zai taimaka wajen gina zaman lafiya mai ɗorewa da haɗin kai a Najeriya.