Ƴansandan Jihohi: Shin Majalisar Najeriya za ta kawo ƙarshen doguwar muhawara?

Yayin da Majalisar Dattawan Najeriya ke fara muhawara kan ƙudirin kafa ƴansandan jihohi, masana harkokin tsaro da masu sharhi na siyasa suna kallon matakin a matsayin ɗaya daga cikin manyan sauye-sauyen da za su iya canza tsarin tsaron ƙasar cikin shekaru masu zuwa. 

Tsawon lokaci dai matsalar rashin tsaro ta ci gaba da addabar sassa daban-daban na Najeriya, inda hare-haren ƴan bindiga, garkuwa da mutane domin neman kuɗin fansa, rikice-rikicen manoma da makiyaya da kuma ayyukan ta'addanci suka ƙara tsananta matsin lamba kan rundunar ƴan sandan tarayya.

Masana da dama sun yi imanin cewa tsarin ƴansanda guda ɗaya da ake tafiyarwa daga Abuja ya fara nuna gazawa wajen magance matsalolin tsaro masu sarkakiya da ƙasar ke fuskanta.

Gwamnoni na maraba da shirin

Wasu gwamnoni da dama sun bayyana goyon bayansu ga ƙudirin, suna masu cewa jihohi sun fi sanin matsalolin tsaro da ke addabarsu.

A cewarsu, samun rundunonin ƴansandan jihohi zai ba su damar ɗaukar matakan gaggawa ba tare da jiran umarni daga cibiyar tarayya ba.

Masu goyon bayan shirin na kuma cewa jami'an da aka ɗauka daga cikin al'ummomin yanki za su fi fahimtar harshe, al'adu da hanyoyin tattara bayanan sirri da za su taimaka wajen dakile aikata laifuka.

Har yanzu akwai fargaba

Sai dai masu adawa da ƙudirin na ganin akwai haɗarin amfani da rundunonin wajen murƙushe ƴan adawa da masu sukar gwamnati.

Wasu ƙungiyoyin kare haƙƙin ɗan Adam sun yi kira da a sanya tsauraran matakan sa ido da kariya a cikin dokar domin hana yiwuwar amfani da rundunonin wajen cimma manufofin siyasa.

Masana harkokin mulki na kuma gargadin cewa idan ba a samar da cikakken tsarin haɗin kai tsakanin ƴansandan tarayya da na jihohi ba, za a iya samun rikice-rikicen iko da matsalolin gudanarwa.

Abin da ke gaba

A yanzu dai idan ƙudirin ya samu amincewar majalisun tarayya da na jihohi, Najeriya za ta shiga sabon tsarin tsaro wanda zai ba jihohi ikon kafa rundunoninsu na ƴansanda karo na farko tun bayan komawar ƙasar mulkin dimokuraɗiyya a shekarar 1999.

Masu lura da al'amuran siyasa na ganin muhawarar da za a yi a majalisar a makonni masu zuwa za ta nuna ko Najeriya na shirin rungumar sabon tsarin tsaro ko kuma za a ci gaba da tafiya da tsarin da ake amfani da shi a yanzu.

Duk da bambancin ra'ayi da ake samu kan batun, abu guda da kusan kowa ya amince da shi shi ne cewa matsalar rashin tsaro na buƙatar sabbin hanyoyi da dabaru domin tabbatar da zaman lafiya da kare rayuka da dukiyoyin al'umma a faɗin Najeriya.