suKotun Hukunta Manyan Laifuka ta Duniya (ICC) ta bayyana cikakken bayani kan sammacin kama mutum huɗu daga cikin manyan jami’an gwamnatin Taliban ta Afghanistan, bayan da kotun ta yanke shawarar cire sirrin da aka sanya kan sammacin.
Mutanen huɗun su ne Haibatullah Akhundzada, jagoran Taliban; Abdul Hakim Haqqani, Babban Alƙalin Kotun Ƙoli ta Taliban; Habibullah Agha, Mukaddashin Ministan Ilimi; da Neda Mohammad Nadim, Mukaddashin Ministan Ilimi Mai Zurfi. ICC ta ce sammacin farko an bayar da su ne a 8 Yuli 2025, yayin da na biyun aka bayar a 9 Satumba 2025, amma bayanansu sun kasance cikin sirri har zuwa shawarar kotun a ranar 5 Oktoba 2026.
Me ake zargin shugabannin?
A cewar Ofishin Mai Gabatar da Ƙara na ICC, tuhumar da ke cikin sammacin ta shafi laifin cin zarafin bil'adama na tsananta wa mutane bisa jinsi da kuma wasu dalilai na siyasa.
Kotun ta ce binciken ya mayar da hankali kan manufofi da matakan da hukumomin Taliban suka aiwatar waɗanda suka shafi mata da 'yan mata, musamman wajen samun ilimi, 'yancin zirga-zirga da kuma wasu hakkokin jama'a.
ICC ta kuma ce ma'anar “jinsi” a ƙarƙashin dokar Rome Statute ba ta tsaya ga bambancin halittar namiji da mace kawai ba, tana kuma la'akari da matsayin zamantakewa, halaye da tsammanin da al'umma ke dangantawa da jinsi.
Me ya sa aka bayyana bayanan yanzu?
Sammacin farko na Akhundzada da Haqqani an san da wanzuwarsu tun Yuli 2025. Sai dai sauran bayanan sun kasance a rufe.
A ranar 5 Oktoba 2026, Pre-Trial Chamber II ta ICC ta amince da buɗe sammacin kama dukkan mutanen huɗun, tare da fitar da sigogin takardun kotun da aka gyara domin jama'a su iya ganin bayanan da ba sirri ba.
Martanin Taliban
Gwamnatin Taliban ta yi watsi da hurumin ICC da kuma zarge-zargen. Kakakin Taliban Zabihullah Mujahid ya ce gwamnatin Afghanistan ba ta amince da ikon kotun ba, kuma ba ta ɗauki matakanta a matsayin abin da ya dace a kanta ba.
A gefe guda, ICC ta ce tana ci gaba da binciken zarge-zargen da suka shafi tsananta wa mata da 'yan mata, da kuma wasu zarge-zargen tsananta wa fararen hula bisa siyasa, ƙabila ko addini.
Muhimmin bayani: sammacin kama ≠ hukunci
Ya kamata a bambanta tsakanin sammacin kama mutum da kuma hukuncin kotu cewa mutum ya aikata laifi.
Sammacin kama yana nufin cewa alƙalan ICC sun amince da buƙatar gabatar da mutum gaban kotu bisa matakin shari'ar da ake ciki. Ba yana nufin an riga an tabbatar da laifi bayan cikakken shari'a ba.
FASHIN BAKI
Abin da ya sa wannan mataki ya zama mai muhimmanci shi ne cewa ICC yanzu ta fito fili ta bayyana sunayen manyan jami'an Taliban huɗu da take son a kama, tare da bayyana dalilan da suka danganta da zargin tsananta wa mutane bisa jinsi da siyasa.
A gefe guda kuma, Taliban ta ƙi amincewa da hurumin ICC. Saboda haka, babban abin da za a sa ido a kai shi ne ko kotun za ta samu damar ganin waɗannan mutanen sun bayyana a gabanta, da kuma yadda ƙasashen da ke hulɗa da gwamnatin Taliban za su fuskanci batun sammacin idan ɗaya daga cikin waɗanda ake nema ya shiga yankunansu.
ICC ta ce manufarta ita ce neman ɗaukar alhaki kan laifukan da suka fada ƙarƙashin huruminta; Taliban kuwa ta ce ba ta amince da hurumin kotun ba.
0 Comments