Dawo da tallafin fetur: Shin Nijeriya za ta iya ɗaukar nauyin tsohon tsarin?

Daga GASKIYA 2.0 | 25 Agusta 2026      Gargaɗin da Ministan Yaɗa Labarai da Wayar da Kan Jama’a, Mohammed Idris, ya yi kan yiwuwar dawo da tallafin man fetur ya sake buɗe muhawara mai zafi kan yadda Nijeriya za ta daidaita tsakanin rage wa jama’a tsadar man fetur da kuma kare kuɗaɗen gwamnati.                      

Idris ya ce komawa tsarin tallafin da aka yi watsi da shi a shekarar 2023 zai iya mayar da tattalin arzikin ƙasar zuwa irin yanayin da yake ciki a 2022, lokacin da gwamnati ke kashe makudan kuɗaɗe wajen rage farashin man fetur ga masu amfani.

Me gwamnati ta samu bayan cire tallafin?

A cewar ministan, rahoton gwamnatin tarayya mai taken Nigeria’s Reform Scorecard: The Benefits, Costs and Harms Prevented ya nuna cewa cire tallafin ya saki albarkatun da suka kai ₦15.8 tiriliyan tsakanin Yunin 2023 da Disambar 2025.

Rahoton ya ce:

  • ₦5.43 tiriliyan sun tafi ga gwamnatin tarayya;

  • ₦6.52 tiriliyan sun tafi ga jihohi;

  • ₦3.88 tiriliyan sun tafi ga ƙananan hukumomi.

Ministan ya jaddada cewa wannan ba wai gwamnati ta samu wani sabon tarin kuɗi kai tsaye ba ne, illa dai albarkatun da aka sake sakawa cikin tsarin kuɗaɗen Tarayyar Nijeriya bayan cire tallafin.

Me ya sa gwamnati ke adawa da dawo da tallafin?

A cewar Idris, tsohon tsarin ya haifar da matsin lamba mai yawa kan kuɗaɗen gwamnati, tare da wasu matsaloli kamar ƙarancin man fetur da damar yin cinikin riba ba bisa ƙa'ida ba.

Ya ce dawo da tallafin zai iya rage kuɗin da gwamnati za ta iya amfani da shi wajen:

Ilimi • Kiwo lafiya • Hanyoyi • Layin dogo • Wutar lantarki • Tsaro • Kare marasa ƙarfi

Ministan ya kuma tambayi masu son dawo da tallafin ko ya dace a karkatar da kuɗaɗen gwamnati zuwa tallafin man fetur maimakon ci gaba da tallafa wa shirye-shiryen da suka shafi matasa da ababen more rayuwa.

Nawa aka kashe wajen tallafin a 2022?

Idris ya ce a shekarar 2022, lokacin da kuɗaɗen shiga suka ragu tare da raguwar abin da Nijeriya ke samu daga man fetur, ƙasar ta kashe kusan dala biliyan 10 wajen tallafin man fetur.

A cewar bayanin, Bankin Duniya ya taɓa yin gargadin cewa irin wannan kashe kuɗi na iya cinye albarkatun da za a iya amfani da su wajen muhimman fannoni kamar ilimi, kiwon lafiya da ababen more rayuwa.

Amma me ke damun jama'a?

Duk da hujjar gwamnati kan fa'idar cire tallafin, tsadar rayuwa da kuma tasirin farashin man fetur ga sufuri da kayan masarufi na ci gaba da kasancewa babban batu.

Farashin man fetur yana da alaƙa kai tsaye da farashin sufuri, kuma hauhawar kuɗin sufuri na iya shafar farashin abinci da sauran kayayyaki.

Saboda haka, muhawarar ba wai kawai kan “a dawo da tallafin ko a’a” ba ce. Babban tambayar ita ce: ta wace hanya gwamnati za ta tabbatar da cewa kuɗaɗen da aka samu bayan cire tallafin sun dawo ga talakawa ta hanyar ayyuka da shirye-shiryen da za su rage musu radadin tsadar rayuwa?

Babban ƙalubale ga gwamnati

Idan gwamnati ta ci gaba da kin dawo da tallafin, za ta fuskanci matsin lamba na nuna wa jama'a cewa albarkatun da aka samu bayan cire shi suna samar da sakamako a rayuwarsu.

A gefe guda kuma, dawo da tallafin na iya rage radadin farashin man fetur a ɗan gajeren lokaci, amma gwamnati na fargabar cewa zai sake haifar da babban nauyi ga baitulmalin ƙasa.

Saboda haka, makomar tsarin man fetur a Nijeriya za ta dogara ne ba kawai kan farashin lita ɗaya ba, amma kan yadda za a daidaita jin daɗin jama'a da dorewar kuɗaɗen gwamnati. 

Post a Comment

0 Comments