Daga GASKIYA 2.0 | Afirka Hukuncin ɗaurin shekaru 20 da wata babbar kotu a Ghana ta yanke wa fitaccen ɗan siyasa Bernard Antwi-Boasiako (Chairman Wontumi) kan laifukan da suka shafi haƙar ma'adinai ba bisa ƙa'ida ba ya zama ɗaya daga cikin manyan matakan shari'a da ƙasar ta ɗauka a yaƙin da take yi da abin da ake kira "Galamsey." 
Masu sharhi na ganin wannan hukunci ya nuna ƙudirin hukumomin Ghana na nuna cewa babu wanda ya fi ƙarfin doka wajen yaƙi da lalata muhalli da cin gajiyar albarkatun ƙasa ba bisa ƙa'ida ba.
Matsalar "Galamsey" Ta Wuce Haƙar Zinari Kawai
Haƙar ma'adinai ba bisa ƙa'ida ba ta daɗe tana zama babbar matsala a Ghana, musamman a yankunan da ake haƙar zinari.
A cewar hukumomi, ayyukan na haddasa:
Gurɓata koguna da rafuka.
Lalata gandun daji.
Rage yawan amfanin gonaki, musamman gonakin koko.
Asarar biliyoyin daloli ga tattalin arzikin ƙasar.
Faɗaɗar cin hanci da rashawa da ayyukan da ba su bin doka.
Masana muhalli sun ce gyaran irin wannan ɓarna na iya ɗaukar shekaru masu yawa.
Shin Wannan Zai Sauya Yaƙin Da Ghana Ke Yi?
Masana harkokin siyasa na ganin hukuncin da aka yanke wa wani fitaccen ɗan siyasa zai iya zama saƙo ga duk masu hannu a harkar haƙar ma'adinai ba bisa ƙa'ida ba.
Sai dai wasu suna jaddada cewa nasarar yaƙin ba za ta dogara da hukuncin kotu kaɗai ba, sai an haɗa da:
Ƙarfafa sa ido kan wuraren haƙar ma'adinai.
Samar da hanyoyin haƙar ma'adinai na doka.
Kare muhalli da albarkatun ruwa.
Inganta gaskiya da riƙon amana a hukumomin gwamnati.
Tasirin Hukuncin Ga Siyasar Ghana
Hukuncin ya zo ne a lokacin da ake ci gaba da gudanar da bincike kan wasu manyan jami'ai da 'yan siyasa bayan sauyin gwamnati a Ghana.
Gwamnati ta ce duk binciken da ake yi yana dogara ne da hujjoji da tsarin doka, ba wai saboda bambancin jam'iyya ba.
A gefe guda kuma, jam'iyyun adawa na ci gaba da sa ido kan yadda ake gudanar da shari'o'in domin tabbatar da cewa ana mutunta tsarin shari'a da 'yancin ɗaukaka ƙara.
Darasi Ga Sauran Ƙasashen Afirka
Masana sun ce ƙasashe masu arzikin ma'adinai a Afirka na fuskantar irin wannan ƙalubale, inda haƙar ma'adinai ba bisa ƙa'ida ba ke haddasa asarar kuɗaɗen shiga, lalata muhalli da kuma ƙara matsalolin tsaro.
Sun yi kira ga gwamnatocin nahiyar su:
Ƙarfafa dokokin haƙar ma'adinai.
Hukunta masu karya doka ba tare da nuna bambanci ba.
Kare muhalli da albarkatun ƙasa.
Samar da hanyoyin aikin yi ga matasa domin rage shiga ayyukan da ba su dace ba.
Kallon Gaba
Yayin da Bernard Antwi-Boasiako ke da damar ɗaukaka ƙara, wannan hukunci ya riga ya zama ɗaya daga cikin fitattun shari'o'in da suka shafi haƙar ma'adinai ba bisa ƙa'ida ba a tarihin Ghana.
Masana na ganin cewa idan aka ci gaba da aiwatar da doka cikin adalci da nuna gaskiya, hakan zai taimaka wajen kare albarkatun ƙasa, ƙarfafa amincewar jama'a da kuma inganta tsarin mulkin doka a Ghana da sauran ƙasashen Afirka.
0 Comments