Sabon Gyaran Kundin Tsarin Mulki Na Iya Sauya Tsarin Tsaron Najeriya 

Shugaban Najeriya, Bola Ahmed Tinubu, ya miƙa wa Majalisar Dattawa kudirin dokar gyaran kundin tsarin mulki da ke neman kafa rundunonin ‘yan sandan jihohi a faɗin ƙasar nan.

Idan kudirin ya zama doka, zai kasance ɗaya daga cikin manyan sauye-sauyen tsaro da Najeriya ta gani cikin shekaru masu yawa, domin zai kawo ƙarshen tsarin da gwamnatin tarayya kaɗai ke da ikon tafiyar da harkokin ‘yan sanda tun bayan dawowar mulkin dimokuraɗiyya a shekarar 1999.

Menene Kudirin Ke Nufi?

Sabon kudirin na neman gyara Kundin Tsarin Mulkin Najeriya na shekarar 1999 domin bai wa kowace jiha damar kafa da gudanar da nata rundunar ‘yan sanda tare da Rundunar ‘Yan Sandan Najeriya (NPF).

Hakan zai haifar da tsarin tsaro mai matakai biyu, inda za a samu:

  • Rundunar ‘Yan Sandan Tarayya

  • Rundunonin ‘Yan Sandan Jihohi

Kowacce za ta yi aiki a ƙarƙashin iyakokin ikon da kundin tsarin mulki zai tanada.

Dalilan Masu Goyon Baya

Masu goyon bayan kafa ‘yan sandan jihohi sun dade suna cewa tsarin zai taimaka wajen:

  • Inganta tattara bayanan sirri

  • Ƙarfafa tsaron al’umma a matakin ƙasa da ƙasa

  • Saurin mayar da martani ga matsalolin tsaro

  • Fahimtar al’adu da harsunan yankuna

  • Yaƙar ta’addanci, garkuwa da mutane da fashi da makami cikin sauri

Suna ganin cewa matsalolin tsaro da ke addabar Najeriya a yau sun nuna buƙatar sake fasalin tsarin tsaro.

Damuwar Masu Adawa

Sai dai akwai masu nuna damuwa kan yiwuwar amfani da rundunonin jihohi ta hanyar siyasa.

Wasu na fargabar cewa:

  • Gwamnoni za su iya amfani da rundunonin wajen tsoratar da abokan hamayya.

  • Za a iya samun tsoma bakin siyasa cikin aikin tabbatar da doka.

  • Hakan na iya ƙara rikice-rikicen siyasa ko na ƙabilanci a wasu yankuna.

Wannan ne ya sa batun ya dade yana jawo muhawara a Najeriya.

Hanyar Da Kudirin Zai Bi

A matsayin kudirin gyaran kundin tsarin mulki, dole ne ya samu:

  1. Amincewar akalla kashi biyu bisa uku na Majalisar Dattawa.

  2. Amincewar akalla kashi biyu bisa uku na Majalisar Wakilai.

  3. Amincewar aƙalla majalisun dokokin jihohi 24 daga cikin jihohi 36.

  4. Daga bisani Shugaban Ƙasa ya sanya hannu domin ya zama doka.

Masu sharhi na ganin wannan mataki zai buƙaci tattaunawa mai zurfi da kuma samun fahimta tsakanin gwamnati, ‘yan siyasa da al’umma.

Me Wannan Ke Nufi Ga Najeriya?

Idan kudirin ya samu nasara, zai sauya yadda ake gudanar da tsaro a Najeriya gaba ɗaya.

Masana tsaro sun ce tsarin na iya kawo sauyi wajen magance matsalolin rashin tsaro da ke addabar yankuna daban-daban, amma nasarar sa za ta dogara ne kan yadda za a tsara dokoki da matakan kariya daga amfani da iko ba bisa ka’ida ba.

Kammalawa

Miƙa kudirin kafa ‘yan sandan jihohi zuwa Majalisar Dattawa na nuna sabon babi a tattaunawar sake fasalin tsarin tsaron Najeriya. Yayin da wasu ke kallon sa a matsayin mafita ga matsalar tsaro, wasu kuma na ganin akwai buƙatar sanya tsauraran matakan kariya domin tabbatar da cewa ba a juya rundunonin tsaron zuwa kayan siyasa ba.

Ra'ayinku fa? Shin kafa ‘yan sandan jihohi zai taimaka wajen magance matsalar rashin tsaro a Najeriya, ko kuwa zai haifar da sabbin ƙalubale?